Cảnh giác trúng nóng mùa hè – TS. BS. Trần Bá Thoại

Cần bảo hộ lao đông phòng “trúng nóng” Ảnh Trần Bá Thoại

trung non mua heNhiệt là dạng năng lượng thông dụng để cơ thể con người hoạt động, nhiệt được sinh ra chủ yếu từ sự chuyển hóa (đốt cháy) thức ăn. Nhiệt lượng sinh ra tỉ lệ thuận với hoạt động của cơ thể, đặc biệt là sự vận động cơ bắp, càng vận động nhiều cơ thể càng phải sản sinh nhiều nhiệt và càng nóng hơn. Trong cơ thể luôn có sự cân bằng động giữa lượng nhiệt sinh ra và lượng nhiệt mất đi. Lượng nhiệt thừa sẽ được cơ thể thải trừ qua bốn cách: dẫn truyền, đối lưu, bức xạ và bay hơi.
Nhiệt độ cơ thể (thân nhiệt) luôn được giữ ổn định ở mức 37°C nhờ một trung tâm điều hòa thân nhiệt nằm ở vùng dưới đồi của hệ thần kinh trung ương. Trung tâm này như một cái “ổn nhiệt”, giúp thân nhiệt luôn hằng định không thay đổi; nhiều bệnh lý làm rối trung tâm điều nhiệt khiến cơ thể bị tăng thân nhiệt như sốt, trúng nóng, say nắng mùa hè… hoặc ngược lại bị hạ thân nhiệt như giá rét, tê cóng mùa đông.
Trúng nóng, sốc nhiệt (heat shock, heat stroke) là một dạng rối loạn thân nhiệt bệnh lý hay gặp. Đây là tình trạng thân nhiệt tăng cao hơn bình thường do nhiệt độ môi trường sống cao quá mức thích nghi, quá khả năng “tự làm mát” của cơ thể. Trong trúng nóng nặng (sốc nhiệt) thân nhiệt có thể cao đến 40°C, nếu không “giải” nóng có thể nguy đến tính mạng.
Chúng ta thường để ý đến say nắng (trúng nóng do ra nắng) nhưng thật ra còn nhiều trường hợp trúng nóng khác, không liên hệ với ánh nắng như: làm việc trong hầm lò, xưởng nướng bánh, xí nghiệp có đun, đốt…
Trong những ngày hè do môi trường quanh cơ thể quá nóng, nhiệt lượng tạo ra không có cách tỏa ra ngoài, cấp nhiệt lớn hơn thải nhiệt và ta bị trúng nóng. Những ngày quá nóng, đặc biệt khi không khí vừa nóng vừa có độ ẩm cao, ngay cả làm những công việc đơn giản cũng có thể bị trúng nóng. Môi trường càng nóng ẩm, lao động càng nặng nhọc, khả năng trúng nóng càng tăng cao.
Nước ta xứ nhiệt đới, nóng và ẩm. Do đó vào mùa hè cần cảnh giác và phải nghĩ ngay đến khả năng trúng nóng ở những người cao tuổi, trẻ nhỏ, những công nhân lao động nặng nhọc trong môi trường nóng, độ ẩm cao, làm việc dưới nắng gắt, trong hầm lò nóng, hoặc phải mặc áo quần bảo hộ kín mít… có những dấu hiệu như: thân nhiệt tăng cao, khát nước dữ dội, thở nhanh, thở hổn hển, mạch nhanh, đau đầu, buồn nôn, nôn mửa, chóng mặt, mệt ngất, tái nhợt…
Một khi tình trạng trúng nóng được xác định, cần xử trí ngay với bốn biện pháp đơn giản nhằm làm hạ thân nhiệt càng nhanh càng tốt.
Một là cho ngay người bị nạn vào nơi mát mẻ.
Hai là cho lau mát toàn thân, có thể chườm nước lạnh, nước mát, thậm chí nước đá, cũng có thể giội nước hoặc cho tắm.
Ba là nhanh chóng bù lại nước và muối khoáng mất đi bằng cách cho uống nước khoáng, nước chanh muối, nước hoa quả, nước Oresol như người bị tiêu chảy.
Bốn là khi các biện pháp trên không hiệu quả, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất để được điều trị thêm vì trúng nóng nặng có thể làm người bệnh lơ mơ, co giật, hôn mê… dẫn đến tử vong.

TS. BS. Trần Bá Thoại
Ủy viên BCH Hội NỘI TIẾT VIỆT NAM

This entry was posted in Y học thường thức. Bookmark the permalink.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s