Cua lạ, hình kỳ quái, màu sặc sỡ: chớ dại mà ăn ! TS. BS. Trần Bá Thoại

Ngày 18/4/2016, ngư dân P.V.C 54 tuổi, ngụ tại Mân Thái, Sơn Trà, Đà Nẵng, đã ăn cua đá biển sau đó ngộ độc nặng phỉ đưa vào bệnh viện Hoàn Mỹ Đà Nẵng. Vì nặng và cần phải siêu lọc máu, bệnh nhân được chuyển cấp cứu qua đơn vị Điều trị tích cực (ICU) bệnh viện Đà Nẵng. Không may, bệnh quá nặng nên đã tử vong cùng ngày.
Bài viết cung cấp một số thông tin về các chất độc có trong cua “lạ”.…
Những cái chết thương tâm
Thỉnh thoảng, lại nghe thông tin đau lòng, không đáng có: chết người do ăn những hải sản như cá nóc, sam đặc biệt gần đây có những ca tử vong “lãng xẹt” chết do thử ăn những con cua biển lạ mắt, màu sặc sỡ.
Một vài trường hợp ngộ độc do ăn cua “lạ” được ghi nhận: Năm ngoái, một cháu bé 10 tuổi ở Quảng Trị tử vong do ăn cua đá biển bắt từ đảo Cồn Cỏ về; Giữa năm 2015, một nhóm công nhân đã bắt cua mặt quỷ ở dọc bờ biển Lý Sơn, Quảng Ngãi về làm mồi nhậu, một giờ sau khi ăn, cả ba người có dấu hiệu tê cứng chân tay, khó thở, may mắn vì ăn ít và nhập viện kịp thời nên cuối cùng được cứu sống; Chiều hôm qua, 18/4, ngư dân P.V.C 54 tuổi, Mân Thái, Sơn Trà, Đà Nẵng đã tử vong do ăn cua đá biển.

Điểm danh các loài cua biển “lạ”
Cua đá biển
* Cua đá biển là một loài cua đất lớn thuộc chi Gecarcoidea, có vỏ màu tím sậm, chân dài và càng ngắn. Chúng là loài động vật ăn đêm, ban ngày trú ẩn trong các hang đào. Thức ăn chủ yếu của cua đá biển là các loại thực vật. Cua đá biển khi chín thì chuyển sang màu gạch.
Cua mặt quỷ
* Cua mặt quỷ là loại cua có độc phổ biển ở vùng biển nước ta. Những người ăn nhầm cua mặt quỷ có thể bị ngộ độc thần kinh. Độc tố trong cua mặt quỷ chủ yếu là saxitonin, nằm ở thịt, trứng cua, nhiều nhất là thịt càng và chân cua.
Cua mặt quỷ có ở các tỉnh ven biển miền Trung từ Đà Nẵng đến Vũng Tàu, thường gặp ở các rạn cạn, vùng triều thấp.Cua hạt dây
* Cua hạt đây cũng là loại cua chứa chất độc nguy hiểm như cua mặt quỷ.Loại cua này có vỏ đầu ngực có dạng nửa vòng tròn, dài nhất khoảng 30mm, rộng nhất khoảng 40mm, được phủ kín bởi các u lồi dạng hạt. Cua sống thì có màu xanh lá cây đậm hơi vàng, đôi khi màu nâu vàng hoặc hơi đỏ tía. Đốt ngón các chân kìm có màu đen. Loại cua hạt thường được tìm thấy trên rạn san hô sống, ở độ sâu khoảng 3m, tại Hòn Tầm – Nha TrangCua florida
* Cua florida có vỏ đầu ngực gần giống hình elip ngang. Mặt lưng của vỏ cua hơi lồi nhưng láng phẳng, khó xác định các vùng. Cua sống có những vệt màu xanh da trời nhạt hơi lục, pha trộn với những vết loang màu đỏ tía . Các ngón chân kìm màu sậm.
Các chất độc chết người trong cua “lạ”
Các khoa học gia đã phát hiện, trong một số loại cua biển, thường là loại cua lạ, màu sắc sặc sỡ, có thể chứa các độc tố chết người saxitonin và tetrodotoxin, độc tố thường ở trong thịt, trứng, nhiều nhất là thịt càng và chân cua. Đây là những độc tố ái thần kinh, tim mạch gây tử vong cao khi bị ngộ độc.
Saxitoxin được các tảo đỏ và vi khuẩn ký sinh trong đó tổng hợp ra. Khi những con sò, ốc, tôm ăn phải chúng sẽ nhiễm các chất độc saxitoxin này (saxitoxin, neosaxitoxin, gonyautoxin và carbamoyl saxitoxin). Đến lượt các con cua biển “lạ”, thường sống xa bờ ăn phải nó sẽ bị nhiễm độc saxitoxin.
Tetrodotoxin là độc tố phát hiện nhiều nhất ở cá nóc, nhưng cũng hiện diện ở một số loài thủy sinh khác như bạch tuộc xanh, sa giông da nhám, ốc mặt trăng…Một điều thú vị là các độc tố tetraodotoxin này do các vi khuẩn cộng sinh (symbiotic bacteria), chủ yếu là nhóm Pseudomonas và Vibrio tổng hợp ra. Và cua sẽ nhiếm chất độc khi ăn các món này.
Đôi điều bàn luận
Thiên nhiên kỳ thú: bông hồng đẹp thường có gai, con vật đẹp, màu sặc sỡ thường hay chứa chất độc tố. Trong sách hướng đạo, khi vào rừng đa số lá xanh thường ăn được; nấm độc, cóc nhái độc thường có màu sắc đẹp hơn con bình thường.
Để phòng ngộ độc, tuyệt đối không sử dụng, không lấy người làm chuột “cô bay” để thử nghiệm các loại cua lạ, có nghi ngờ.
Hãy theo phương châm dứt khoát: Cua lạ, hình kỳ quái, màu sặc sỡ: chớ dại mà ăn !

TS.BS Trần Bá Thoại Ủy viên BCH Hội NỘI TIẾT VIỆT NAM

TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1] Red tide
https://en.wikipedia.org/wiki/Red_tide
[2] Saxitoxin
https://en.wikipedia.org/wiki/Saxitoxin
[3] Case Definition: Saxitoxin
http://emergency.cdc.gov/agent/saxitoxin/casedef.asp
[4] Ăn phải cua độc, 1 ngư dân Đà Nẵng tử vong
http://laodong.com.vn/suc-khoe/an-phai-cua-doc-1-ngu-dan-da-nang-tu-vong-542144.bld
[5] Ăn cua mặt quỷ, ba người nhập viện
http://suckhoe.vnexpress.net/tin-tuc/suc-khoe/an-cua-mat-quy-ba-nguoi-nhap-vien-3210903.html
[6] Các loại cua biển có chứa độc tố
http://www.haisanngocbich.com.vn/cac-loai-cua-bien-co-chua-doc-to.html
[7] Một số loại cua biển có thể gây ngộ độc chết người
http://www.lamsao.com/mot-so-loai-cua-bien-co-the-gay-ngo-doc-chet-nguoi-p214a105233.html
[8]Ăn cua lạ, một ngư dân tử vong
http://dantri.com.vn/suc-khoe/an-cua-la-mot-ngu-dan-tu-vong-20160418161457186.htm
[9] Cua lạ, sặc sỡ: chớ dại mà ăn
http://dantri.com.vn/suc-khoe/cua-la-sac-so-cho-dai-ma-an-20160420001653865.htm

This entry was posted in Y học thường thức. Bookmark the permalink.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s